İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

James E. Webb

James Edwin Webb (7 Ekim 1906 – 27 Mart 1992) 14 Şubat 1961’den 7 Ekim 1968’e kadar NASA’nın ikinci yöneticisi olarak görev yapmış Amerikalı hükümet yetkilisiydi. Webb’in ismi 2021’de fırtlatılacak James Webb Uzay Teleskobu‘na verildi.

Webb, Kennedy yönetiminden Johnson yönetiminin sonuna kadar NASA’yı yönetti. Bununla birlikte insanlı ilk uzay uçuşlarını kapsayan Gemini Programı‘nın da başındaydı. Ayrıca Dünya‘daki sınamaları sırasında Apollo 1’de çıkan ve üç astronotu öldüren olay da yöneticiliği döneminde gerçekleşmiştir.

Erken Yaşamı

James Webb Kuzey Karolina, ABD’de doğdu. Babası Granville County devlet okullarının müfettişiydi. Kuzey Karolina Üniversitesi’nde yüksek öğrenimini tamamladı ve 1928’de mezun oldu. Bu sırada hür masonların kurduğu Akasya Birliği’nin de bir üyesiydi.

Daha sonra ABD deniz kuvvetlerinde teğmen olarak çalışmaya başladı ve 1930’dan 1932’ye kadar deniz kuvvetleri pilotu olarak görev yaptı. Ardından 1936’da George Washington Üniversitesi Hukuk’tan diplomasını aldı ve aynı yıl Washington, DC barosuna kabul edildi.

Erken Kariyeri

Webb, 1932-1934 yılları arasında Kuzey Karolina ABD Temsilcisi Edward W. Pou’ya sekreter olarak hizmet ederek, Washington DC’deki uzun kamu hizmetine başlamıştı. Webb’in yardımı ile Pou, ilk yüz günü boyunca Franklin Roosevelt’in Yeni Düzen’in ilk mevzuatını yürürlüğe koymasında etkili oldu. Sekreterlik görevlerine ek olarak Webb, yaşlı ve hasta Pou’ya fiziksel yardımda da bulunuyordu.

Daha sonra, Kuzey Carolina eski valisi ve 1934’ten 1936’ya kadar Başkan Roosevelt’in arkadaşı olan Oliver Max Gardner’in ofisinde asistan olarak görev yaptı. Gardner, hukuk diplomasını tamamlarken Webb’i destekledi.

1934 tarihli Air Mail skandalı sırasında hükümet, özel havayolu şirketlerinin hava kargosu taşımasını durdurdu. Sperry Şirketi’nin başkanı Thomas Morgan’ın öncülük ettiği bir grup havayolu şirketi yöneticisi kendilerini temsil etmesi için Gardner’ın şirketini tuttu. Başarılı çalışmalar sonrasında özel havayolu şirketlerinin sözleşmelerinin devamı yönünde karar alındı.

Bu etkileşimler sonucunda Thomas Morgan, Webb’i kişisel yönlendiricisi ve Sperry başkanının asistanı olarak işe aldı. 1936-1944 yılları arasında Webb, sekreter-sayman ve daha sonra Sperry başkan yardımcısı oldu.

Webb’in görevi sırasında Sperry’deki çalışan sayısı 800’den 33.000’e ulaştı ve şirket II. Dünya Savaşı sırasında navigasyon ekipmanlarının ve hava radar sistemlerinin büyük bir tedarikçisi oldu.

Savaş sırasında yeniden deniz kuvvetlerine girmek istese de, Sperry’deki görevinin savaşa olan katkıları nedeniyle reddedildi. Ancak 1944’te başvurusu kabul edildi ve deniz kuvvetlerinde birlik komutanı oldu. Japonya karasının işgalinde kullanılacak radar sistemlerinden sorumluydu.

Bütçe ve Yönetim Ofisi

Savaşın ardından Webb, Washington’a döndü ve o sırada hazine müsteşarı olan Gardner’ın özel kalem müdürü olarak görev aldı. Daha sonra Gardner’ın başkan Truman’a tavsiyeleriyle Webb, 1949’da Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı müsteşarı olarak atandı.

Webb’in sekreter Dean Acheson’dan aldığı ilk görev, 12 yeni atamayla departmanı yeniden düzenlemek ve ast memurların yetkisini azaltmaktı. Webb buna ek olarak dış politika ve istihbarat bilgilerinin akışını da kolaylaştırdı.

Webb, McCarthyism döneminde Dışişleri Bakanlığı’na girdiğinde bakanlık Kongre’nin baskısı altındaydı. Kongre komünistlerin, anarşistlerin ve Amerikan karşıtı güvenlik risklerinin kökünün kazınmasını istiyordu. Webb, 1950 yılında Truman’la buluşarak Kongre’nin çağrılarına yönetimin vereceği tepkiyi konuştu.

Webb Senato Kurulu’na, hükümetten ahlaksızlık nedeniyle çıkarılan insanların çoğunun eşcinsel olduğunu yönünde ifade verdi. Beyaz Saray, Kongre’nin şevkini yatıştıramasa da, hükümetteki eşcinsellerin güvenlik kaygılarını azaltmaya yönelik bir strateji uyguladı.

O dönemde Dışişleri Bakanlığı’nın karşılaştığı bir diğer sorun da Sovyetler Birliği’yle diplomatik bir ilişki yolunun mu yoksa ona askeri bir müdehalenin mi uygun olacağıydı. Siyaset planlama yöneticisi Paul Nitze, NSC 68 olarak gizli bir bildiride NATO üyelerinin askerlerinden oluşan bir ordu kurulması  gerektiğini belirtti. Savunma Bakanlığı’nın itirazına rağmen Webb, Truman’ı NSC 68 tekliflerini kabul etmeye ikna etti.

25 Haziran 1950’de Kuzey Kore, Güney Kore’yi işgal etti. Webb ve sekreter Acheson üç teklifte bulundular:

  • Birleşmiş Milletler’in devreye sokulması,
  • Pasifik filosunun Sarıdeniz’e gönderilmesi,
  • Hava kuvvetlerinin Kore tanklarını vurması.

Truman ilk ikisini hemen uygulamaya koysa da üçüncü teklifi geciktirdi. Savunma Bakanlığı hazırlıksız olmakla suçlandı. Savunma bakanlığı sekreteri Louis A. Johnson da Acheson’ı suçlamaya çalıştı. Webb Kongre’deki bağlantılarıyla iletişime geçerek Truman’ın Johnson’ı değiştirmesini sağladı.

Bilimsel alanda ise Webb üniversitelerdeki biliminsanlarından oluşan bir ekiple, Truva Projesi olarak bilinen ve Soğuk Savaş döneminde Demir Perde’nin ardında radyo propagandasının etkilerini araştıran bir çalışma başlattı.

İlginin Kore Savaşı’na yönelmesiyle Webb’in etkinliği giderek azaldı. NSC 68’i yazan Nitze, sekreter Acheson’ın başdanışmanı oldu. Webb ile arasındaki bir yanlış anlaşılma yüzünden Nitze, Webb’in istifasını istedi. Tartışma çözülse de Webb, migreni yüzünden zorlanmaya başladı ve Şubat 1952’de istifa etti.

NASA

14 Şubat 1961’de Webb, başkan John F. Kennedy’nin onu NASA’ya yönetici olarak atamasını kabul etti. Webb, Kennedy’nin Amerika’yı Ay‘a taşıma taahhüdü üzerine çalıştı.

Başkan Kennedy, Webb ile konuşurken...
Başkan Kennedy, Webb ile konuşurken…

Kennedy’nin 25 Mayıs 1961’deki insanlı Ay yolculuğu taahhütünden itibaren Ekim 1968’e kadar Webb, NASA’nın desteklenmesi için Kongre’de lobi yaptı. Washington’da tanınan biri olması ve Lyndon B. Johnson’ın da yardımıyla NASA’nın, Apollo misyonları boyunca desteklenmesini sağladı.

Webb’in yönetimi süresince NASA belli belirsiz araştırma topluluklarından iletişimi yüksek bir organizasyona evrildi. Webb, Johnson Uzay Merkezi‘nin kurulmasında önemli bir rol oynadı. Apollo misyonuna odaklanması yönündeki baskılara rağmen, Mariner and Pioneer misyonlarıyla gezegen keşif faaliyetlerinin yürütülmesini de destekledi.

1967 yılında Apollo 1 aracı, Dünya’daki sınamaları sırasında patlayarak üç astronotu öldürdü. Bu konu hakkında Webb şöyle dedi:

Böyle bir şeyin er ya da geç olacağını biliyorduk. Ancak ilk trajedinin yeryüzünde olacağını kim tahmin edebilirdi?

Apollo 1 kazasının ardından Webb, Johnson’a giderek NASA’nın kaza soruşturmasını yürütmesini, ve toparlanma çabalarını yönlendirmesini istedi. Suçlunun kendisi ya da NASA yönetimi olsa bile ortaya çıkarılacağı sözünü verdi. Kazanın sebebi kapsülün ateşlenmesi sırasında çıkan alevlerin fanlarla yüksek basınçlı saf oksijenli kapsüle taşınmasıydı.

Apollo 1 Ekibi
Apollo 1 ekibi astronotları Chaffee, White ve Grissom simülatörde. (1967)

Webb, araştırma kurulunun bulgularını çeşitli Kongre komitelerine bildirdi ve neredeyse her toplantıda sorgulandı. Webb, tesadüfen veya çalışarak, bir şekilde gelen tepkileri NASA’dan ve Johnson yönetiminde uzaklaştırmayı başardı. Sonucunda da NASA’nın imajı ve toplumun NASA’ya desteği büyük ölçüde korundu.

Webb, Johnson’a sıkı sıkıya bağlı bir demokrattı. Ancak Johnson bir sonraki seçime girmeme kararı aldı ve seçimi de cumhuriyetçi Richard Nixon kazandı. Bunun üzerine Webb istifa etti.

1968 yılında CIA kaynakları Sovyetler Birliği’nin Ay’a insanlı misyon için N1 roketleri geliştirdiğini Webb’e iletti. Webb de NASA’dan Ay’ın yörüngesine gidecek Apollo 8 misyonunun o yıl tamamlanmasını istedi.

Apollo 8 misyonu 21 Aralık 1968’de görevini gerçekleştirirken, başka bir başkanla çalışmak istemeyen Webb aynı yılın Ekim ayında istifa etmişti. 16 Temmuz 1969’da da Apollo 11 misyonuyla insanlar ilk kez Ay’a ayak bastı.

NASA’dan ayrılışından sonra Webb Washington’da kalmaya devam etti ve çeşitli danışma kurullarında çalıştı. 1981 yılında ABD Askeri Akademisi Webb’e vatan sevgisinden dolayı Sylvanus Thayer Ödülü’nü verdi.

1992’de vefat eden Webb, Arlington Ulusal Mezarlığı’da defnedildi.

Mirası

  • From the Earth to the Moon isimli 1998 yapımı mini dizide Webb’i Dan Lauria canlandırmıştır.
  • 2016 yapımı Hidden Figures filminde Webb’i Ken Strunk canlandırmıştır.
  • NASA’nın 2021’de fırlatılması planlanan Hubble ardılı gökizler James Webb Uzay Teleskobu, James E. Webb’in ardından isimlendirilmiştir.

Kaynak 1
Kaynak 2