İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Hubble Uzay Teleskobu

Hubble Uzay Teleskobu (HUT), Dünya‘nın etrafında yörüngeye yerleştirilen ilk gelişmiş optik gözlem cihazıdır. Dünya’nın atmosferi, ışığı emerek ya da çarpıtarak yeryüzü gökbilimcilerinin  gök cisimlerini görmelerini engelliyor. Tamamen atmosferin üstünde yer alan bir uzay teleskobu ise karşılaştırılabilir optiklere sahip yer temelli teleskoplardan çok daha fazla parlak, net ve detaylı görüntüler kaydedebilir.

ABD Kongresi yetkilendirdikten sonra Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), 1977 yılında teleskobun inşasına başladı. Teleskop, Amerikalı ünlü gökbilimci Edwin Hubble’ın ardından isimlendirildi ve 25 Nisan 1990’da Discovery Uzayaracı ekibi tarafından Dünya’dan 600 km yukarıdaki yörüngesine konuldu.

Hubble’ın Bölümleri

1. Birincil Ayna

Hubble’ın birincil aynası 2.4 metre çapındadır ve alüminyum kaplı özel bir camdan üretilmiştir. Teleskobun hedefindeki nesnelerin ışığını ikincil aynaya yansıtır.

2. İkincil Ayna

Birincil ayna gibi ikincil ayna da alüminyum kaplı özel bir camdan üretilmiştir ve morötesi ışınları yansıtır. 30.5 cm çapındadır ve birincil aynadaki bir delikte ışığı cihazlara yansıtır.

3.Menfez Kapısı

Hubble’ın menfez kapısı kapanıp açılabilmesi için tasarlanmıştır. Gerekli durumlarda kapanarak Güneş’ten gelen zararlı ışınların teleskobun cihazlarına zarar vermesini engeller.

4. İletişim Antenleri

Hubble’ın kaydettiği dijital görüntüler, radyo dalgalarına dönüştürülür ve yüksek kazançlı antenler (HGA) aracılığıyla NASA’nın iletişim uydusuna gönderilirler. Bu uydu da sinyalleri yeryüzüne iletir.

Hubble'ın Bölümleri
(Yeni pencerede görüntüyü açabilirsiniz.)

5. Güneş Panelleri

Hubble’ın galyum arsenit güneş pilleri, teleskobun tüm parçalarının eşzamanlı çalışabilmesi için enerji üretiyor.

6. Tepki Tekeri

Uzayaracının ortasında, kendi kütleçekim merkezinde 4 tane 45 kilogramlık tepki tekeri var. Bunlar gözlemciye yön vermek için kullanılıyorlar.

7. Destek Düzenekleri

Bilgisayar, pil, düzdöner, tepki tekeri ve diğer elektronikleri kapsayan gerekli destek düzenekleri bu alanda bulunurlar.

8. Hassas Kılavuz Algılayıcı

Hubble’da üç tane hassas kılavuz algılayıcı var. Bunlardan ikisi teleskobu odaklamak ve kilitlemek için kullanılırken, üçüncüsü yıldızlararası konumların gök ölçüm işlemleri için kullanılıyor.


Hubble Uzay Teleskobu, aynaları aracılığıyla gök cisimlerinden gelen ışıkları toplayan ve bunları iki kamerasına ve iki taytçizerine aktaran aynalı bir gökizlerdir. Hubble’da 2.4 metre çapında birincil ayna, daha küçük ikincil ayna ve görünür, kızılötesi, morötesi ışınları kaydeden cihazlar vardır. Bunlardan en önemlisi geniş açı gezegen kamerasıdır. Bu kamera hem gezegenlerin, hem de galaktik ve galaksi dışı nesnelerin yüksek çözünürlüklü ve geniş açılı görüntülerini çekebilir.

Jüpiter
Geniş açı gezegen kamerasının kaydettiği Jüpiter görüntüsü. (1991)

Geniş açı gezegen kamerası, Dünya’daki bir gökizlerden 10 kat daha net görüntüler kaydedebilecek şekilde tasarlanmıştır. Bir soluk nesne kamerası, bir yer teleskobunun görebileceğinden 50 kat daha soluk nesneleri bulabilir. Soluk nesne taytçizeri de, nesnenin kimyasal yapısı hakkında bilgi toplar. Yüksek çözünürlüklü taytçizer atmosfer emilimi nedeniyle Dünya’dan ulaşılamayan, gezegenlere ait morötesi ışınları kaydeder.

Çalışmaya başlamasından 1 ay sonra, Hubble’ın büyük birincil aynasının üreticinin hatalı sınama süreçleri nedeniyle yanlış üretildiği ortaya çıktı. Küresel sapma olarak bilinen optik bozukluk aynanın net görüntüler yerine puslularını kaydetmesine neden oldu. Hubble’ın düzdönerinde ve güneş panellerinin diziliminde de hata olduğu ortaya çıktı.

2-13 Aralık 1993 tarihli NASA’nın uzayaracı Endeavour’ın misyonu teleskobun optik sistemlerini düzeltmek ve diğer hataları ayıklamaktı. Beş uzay yürüyüşü boyunca, uzayaracı astronotları Hubble’ın geniş açı gezegen kamerasını değiştirler ve birincil aynadan diğer bilimsel cihazlara giden ışık yolunu düzeltmek için 10 küçük aynadan oluşan yeni bir cihaz yerleştirdiler. Misyon başarıyla sonuçlandı ve Hubble da olması gerektiği gibi çalışmaya başladı.

1997, 1999 ve 2002’deki misyonlarda Hubble’ın düzdöneri düzeltildi ve yakın kızılötesi taytölçer ile geniş açılı kamerayı da kapsayan yeni cihazlar eklendi. Hubble’a son uzayaracı misyonu da 2009 yapıldı ve yeni bir kamerayla morötesi taytölçer eklendi. Böylece Hubble’ın 2020 yılına kadar faal kalması bekleniyor. Daha sonrasında ise Hubble’ın yerini 7 kat daha büyük bir aynaya sahip olan James Webb Teleskobu alacak.

John Grunsfeld ve Richard Linnehan
John Grunsfeld ve Richard Linnehan yakın kızılötesi kamera ve tayfölçer eklenmesi misyonunda. (2002)

Hubble’ın keşifleri, gökbilimi derinden etkilemiştir. Yakın galaksilerde sefe değişeninin gözlemi, evrenin genişlemesinin oranı olan Hubble sabitinin ilk gerçek tespiti oldu. Hubble Derin Alan, 1500 galaksiyi tek karede birleştiren bir görüntü olarak gökbilim tarihinde bir efsane oldu. Güneş Sistemi içinde de Hubble, Plüton‘un iki uydusu Hydra ve Nix’i keşfetti.

Hubble Derin Alan
Hubble Derin Alan

Kaynak 1