İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Güneş Sistemi

Güneş Sistemi, Güneş’e kütleçekimsel olarak bağlı gezegen sisteminden ve bunları yörünge alan nesnelerden oluşur. Güneş‘in etrafında dönen bu sekiz gezegen sırasıyla Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün‘dür.

Güneş Sistemi’ndeki en büyük gezegen Jüpiter’dir. Jüpiter’in içine 1321 Dünya sığabilir. Güneş, Jüpiter’den de büyüktür. Güneş Sistemi’ndeki toplam kütlenin %99’una sahip olan bu yıldızın içine 1.3 milyon Dünya sığabilir.

2006 yılına kadar Güneş Sistemi’nde 9 gezegen olduğu kabul ediliyordu. Ancak daha sonra gökbilimciler Plüton‘u küçük olması nedeniyle gezegen statüsünden çıkardılar.

Güneş’in sıcaklığı yaklaşık 5,500°C’dir. Güneş o kadar sıcaktır ki 149.600.000 km uzaklıkta bulunmamıza rağmen Güneş’in sıcaklığını hissedebiliriz ve ışığını görebiliriz. Güneş ışıklarının Dünya’ya ulaşması 8 dakika sürer. 4.5 milyar yaşındaki Güneş’in 10 milyar yıllık ömrü kalmıştır.

Güneş’ten sonra Dünya’ya en yakın yıldız Proxima Centauri’dir. Güneş’ten daha küçük olan ve daha az ışık veren Proxima Centauri bir kızıl cücedir. Güneş’ten sonra, Dünya’ya en yakın yıldız olmasına rağmen teleskopsuz görülemez. Proxima Centauri’nin Dünya’ya uzaklığı yaklaşık 4 ışık yılıdır.

Güneş Sistemi Nasıl Oluştu?

4.6 milyar yıl önce yıldızlar arası gaz ve toz bulutu soğuk nedeniyle bir araya yığılmaya başladı. Bir araya yığılan bu bulut yoğunlaşarak kendi kütleçekim kuvveti altında çöktü. Bu önyıldız gitgide daha çok materyali kendine çekerek Güneş’i oluşturdu ve etrafta gaz ve tozdan oluşan bir disk bıraktı.

Güneş oluştuktan sonra etrafındaki disk 100 milyon daha Güneş’in etrafında dönmeye devam etti. Güneş bu diski ısıttıkça gazı uzaklaştırdı ve geriye gezegenleri oluşturacak toz kaldı. Toz da kütleçekim kuvvetinin etkisiyle zamanla bir araya yığılarak gezegenleri oluşturdu.

Güneş Sistemi ile İlgili Bilgiler

  • Güneş Sistemi’nin merkezinde Güneş bulunur ve her şey onun etrafında döner. Güneş aslında bir yıldızdır. Bu sıcak gaz kütlesi sıcaklık ve ışık yayar.
  • Güneş’e en yakın gezegen Merkür, en uzak gezegen Neptün’dür.
  • En büyük gezegen Jüpiter, en küçük gezegen Merkür’dür.
  • Dünya, üzerinde canlıların yaşadığı bilinen tek gezegendir.
  • Dünya’nın kendi etrafındaki dönüşü 1 gün sürer.
  • Dünya’nın Güneş etrafındaki dönüşü 365 gün sürer.
  • Güneş, Samanyolu Galaksisi‘nin içindeki milyarlarca yıldızdan biridir. Evrenin tamamında ise 100 milyarı aşkın galaksi vardır.
  • Güneş Sistemi, Samanyolu Galaksisi’nin Orion Kolu’nun içindedir.
  • İnsanların ve diğer her şeyin Dünya üzerinde durmasını sağlayan kuvvete kütleçekim kuvveti denir. Kütleçekim kuvveti aynı zamanda diğer gezegenleri Güneş’in etrafında tutan kuvvettir.
  • Güneş Sistemi’ndeki her şey doğrudan Güneş’i yörünge almaz. Örneğin, uydular gezegenlerin etrafında dönerler.
  • Dünya’nın Güneş’in etrafındaki dönüşü oval şeklindedir ve buna yörünge denir.
  • Tüm gezegenler ve Güneş küreseldir.
  • Gezegenlerin bazıları Dünya gibi karasaldır. Jüpiter gibi olanlar ise gazdan oluşurlar.
  • Ay’ın Dünya etrafındaki dönüşü 28 gün sürer.
  • Diğer gezegenlerin de uyduları vardır. Örneğin, Jüpiter’in bilinen 79 uydusu vardır.
  • Güneş Sistemi saatte 828,000 km hızla Samanyolu Galaksisi’nin etrafında döner.

Güneş Sistemi’ndeki Gezegenler

Merkür
Güneş Sistemi’ndeki hem en küçük hem de Güneş’e en yakın gezegen olduğu için Güneş’in etrafında en hızlı dönen gezegen Merkür‘dür. Bu yüzden Romalılar Merkür’ü en hızlı haberci tanrılarının ardından isimlendirmişlerdir. Daha fazla bilgi için tıklayın.
Venüs
Venüs, Güneş‘e en yakın ikinci gezegen ve Dünya’dan gökyüzüne bakıldığında Ay ve Güneş’ten sonra en parlak gök cismidir. Venüs, büyüklüğü ve kütlesinin benzerliği nedeniyle bazen Dünya’nın kardeşi olarak adlandırılır. Venüs’ün yüzeyi üzerindeki sülfürik asitten oluşan opak bir bulutla kaplıdır. Daha fazla bilgi için tıklayın.
Dünya
Dünya, Güneş‘e en yakın üçüncü ve karasal gezegenlerin en büyüğüdür. Şaşırtıcı şekilde, boyut ve kütle açısından beşinci sırada yer alsa da, tüm gezegenler arasında en yoğun (5,513 kg/m3) olanıdır. Dünya, Güneş Sistemi’nde bir mitolojik karakterin ardından isimlendirilmemiş tek gezegendir. Daha fazla bilgi için tıklayın.
Mars
Mars, Güneş‘ten uzaklıkta dördüncü sıradadır ve karasal gezegenlerin sonuncusudur. Dünya hariç Güneş Sistemi’ndeki diğer gezegenler gibi Romalı bir tanrının (savaş tanrısı Mars’ın) ardından isimlendirilmiştir. Mars’a yüzeyinin kahverengi-kırmızı tonlarından dolayı bazen Kızıl Gezegen de denir. Mars, Merkür‘ün ardından Güneş Sistemi’ndeki en küçük gezegendir. Daha fazla bilgi için tıklayın.
Jüpiter
Tanrıların kralı Jüpter’in ardından isimlendirilen gezegen gerçekten de adının hakkını veriyor. 1.90 x 1027 kilogramlık kütlesi ve 139,822 çapıyla Jüpiter, Güneş Sistemi’ndeki en büyük ve en geniş gezegen. Jüpiter o kadar büyük ki kütlesi 317 Dünya’nın kütlesine eşit. Daha fazla bilgi için tıklayın.
Satürn
Satürn, Güneş‘e en yakın altıncı gezegendir ve Güneş Sistemi’ndeki en büyük ikinci gezegendir. Satürn atmosfer koşulları ve dönüşü gibi birçok açıdan Jüpiter’e benzemektedir. Bu yüzden Satürn ismi de, Roma mitolojisindeki tanrı Jüpiter’in babasından gelir. Daha fazla bilgi için tıklayın.
Uranüs
Roma tanrısı Satürn’ün babasının ardından isimlendirilen Uranüs, Güneş Sistemi’ndeki yedinci gezegendir ve üçüncü gaz devidir. Çap olarak en büyük üçüncü gezegen olan Uranüs, kütle sıralamasında dördüncü sıradadır. Daha fazla bilgi için tıklayın.
Neptün
Neptün, Güneş’e en yakın sekizinci gezegendir ve Güneş Sistemi’nin son gezegenidir. Kütle olarak en büyük üçüncü gezegen olsa da Neptün, çap olarak dördüncü sırada yer alır. Mavi renginden dolayı gezegene denizlerin tanrısı olan Neptün’ün ismi verilmiştir. Daha fazla bilgi için tıklayın.

Meteorlar – Göktaşları

Göktaşı (ing. meteoroid) gezegenlerin oluşumundan kalan artık maddedir. Eğer göktaşı bir gezegenin atmosferine girerse, yanmaya başlarlar ve meteor (ing. meteor) olarak kabul edilirler. Bunlardan bazıları da gezenin yüzeyine iner ve bu bunlara da meteor taşı (ing. meteorite) denir.

  • Meteoroid – Göktaşı: Gezegenlerin oluşumundan kalan artık madde.
  • Meteor: Dünya’nın atmosferine girerek yanmaya başlayan göktaşı.
  • Meteor Taşı – Meteorite: Yeryüzüne ulaşabilen meteorlar.

Asteroitler

Asteroit, Güneş’in etrafında dönen kaya parçasıdır. Bunların boyutu birkaç metreyle birkaç yüz kilometre arasında değişebilir. Şekilleri yuvarlak değildir, yumru yumrudurlar.

Güneş Sistemi’ndeki asteroitlerin büyük bir kısmı Mars ile Jüpiter arasındaki Asteroit Kuşağı’nda bulunur. Asteroit Kuşağı’ndaki en büyük cisim, cüce gezegen Ceres’tir.

Cüce gezegen Ceres
Cüce gezegen Ceres

Güneş Tutulması

Güneş tutulması Ay, Güneş’in önüne geçtiğinde gerçekleşir. Ay’ın gölgesi Dünya’nın üzerine düşer; ancak bu Dünya’nın tamamında gözlemlenmez. Tam, halkalı ve parçalı olmak üzere türleri vardır. Güneş tutulmasıyla ilgili daha detaylı bilgi için tıklayın.

Ay Tutulması

Ay tutulması Ay, Dünya’nın gölgesinde kaldığında gerçekleşir. Dünyanın gölgesi Ay’ın üzerine düşer. Bu tutulmalarda Ay tamamen karanlık olmaz. Dünya’nın atmosferini aşan bazı Güneş ışınları hala Ay’ın yüzeyine ulaşabilir. Bu durumda Ay turuncu, kırmızı ve kahverengi arasında bir renge kavuşur. Ay tutulmasıyla ilgili daha detaylı bilgi için tıklayın.

Ay Tutulması
Ay Tutulması

Kaynak 1
Kaynak 2
Kaynak 3
Kaynak 4