İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Evrende Kaç Galaksi Var?

Evrende kaç adet galaksi var sorusunun yanıtı uzmandan uzmana değişse de kabul edilebilir yanıtlar 100 milyar ila 200 milyar arasıdır. Yukarıdaki resimde bile milyarlarca galaksi var ve Hubble XDF ile kaydedilmesi yaklaşık 10 yıl sürdü. Evrende kaç adet galaksi olduğunu sormak, soruyu yanıtlamaktan çok daha kolay. Çünkü:

  • Galaksilerin sayısı milyarlara ulaştığında hesaplama yapmak zorlaşıyor,
  • Güncel teknolojimiz ve cihazlarımız evrenin büyüklüğü karşında oldukça sınırlı.

25 Eylül 2012’de yayınlanan yukarıdaki resim hem uzak hem de yakın galaksileri kapsayan, evrenin en derin resmi. Ancak 2020 yılında Webb Uzay Teleskobu çalışmaya başladığında bilgimizi güncellemek zorunda kalabiliriz.

1990 yılında çalışmaya başlayan Hubble Uzay Teleskobu da sonraki yıllarda aldığı güncellemelerle görüntülediği galaksilerin sayısını arttırdı. Güncel verilere göre Hubble, evrende 100 milyar veya daha fazla galaksi olduğunu tahmin ediyor. Ancak bu sayı ilerleyen teknolojiyle 200 milyara kadar ulaşabilir.

Galaksiler Nasıl Sayılıyor?

Hangi cihaz kullanılırsa kullanılsın, galaksilerin sayısını tahmin etme yöntemi değişmiyor. Uzayın bir kısmının derin görüntüsü çekiliyor, sonra oran-orantı kullanılarak bu bölgedeki galaksilerin sayısından tüm evrendeki galaksilerin sayısına ulaşılıyor.

Galaksilerin sayısını hesaplama yöntemi, evrende büyük kozmojik çeşitliliklerin var olmadığı varsayımına dayanıyor. Yani evreni homojen kabul ediyoruz. Bunun sebebi de Albert Einstein‘ın Genel Görelilik Kuramı‘na kadar uzanıyor.

Genel Görelilik Kuramı‘na göre uzay ve zaman bir bütündür ve kütleçekim kuvveti uzayzamanın dokusunu bozar. Buradan yola çıkarak Einstein da dahil olmak üzere bir grup biliminsanı kütleçekim kuvvetinin evreni nasıl etkilediğini anlamaya çalıştı.

Çıkarılması gereken en basit varsayım; evrenin içeriğini zayıf da olsa yeteri kadar görüntüleyebilirseniz, evren kabaca her yerde ve her yönde aynı görünür. Yani, evrendeki maddenin çok büyük ölçekler üzerinden ortalaması alındığında, evrenin homojen ve yönbağımsız (ing. isotropic) olduğu görülür.

Büyük Patlama’nın kalıntılarını gösteren Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması‘na bakıldığında da yukarıda bahsedilen kozmolojik ilkenin çalıştığı görülebilir. NASA’nın Wilkinson Mikrodalga Anizotropi Probu gibi araçları kullanarak gökbilimciler, kozmik mikrodalga arkaplan ışımasının hemen hemen her yerde aynı gibi göründüğünü buldular.

Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması

Galaksilerin Sayısı Zamanla Değişir Mi?

Genişlemesi kullanılarak yapılan hesaplama, evrenin 13.82 milyar yaşında olduğunu gösteriyor. Evren yaşlandıkça büyüyecek ve galaksiler birbirinden daha da uzaklaşacak. Yani, galaksileri teleskoplarla görebilmek her zamankinden de zor olacak.

Evren ışıktan daha yüksek bir hızda genişliyor ve gittikçe de hızlanıyor. (Bu, Einstein‘ın ortaya çıkardığı, ‘Evrendeki hız sınırını ışık hızıdır.’ savına aykırı değildir. Çünkü bu kural evrenin içindeki nesneler için geçerlidir, evrenin kendisi için değil.)

Bu soruyu yanıtlamaya çalışırken, ortaya gözlemlenebilir evren kavramı çıkar. Çünkü 1 ya da 2 trilyon yıl içinde galaksiler artık görebileceğimizden daha uzakta olacaklar. Meselenin özünde yatan şey şu: Galaksileri görebilmemiz için ışıklarının bize ulaşabilecek kadar zamanlarının olması gerekir.

Buna ek olarak, galaksiler de zamanla değişir. Örneğin Samanyolu Galaksisi ve Andromeda Galaksisi bir çarpışma içerisindeler ve  bu galaksiler 4 milyar yıl için birleşmiş olacaklar. Ek olarak Yerel Grup’taki (yani bize yakın olan) galaksiler de zamanla birleşecekler. Uzak gelecekteki bu galaksinin sakinleri içinse evren çok karanlık olacak.

Gelecekte başladığını varsaydığımız herhangi bir uygarlığın, uzayın 100 milyardan fazla galaksiye ev sahipliği yaptığını kanıtlayabilmesi oldukça zor. Ne evrenin genişlemesini görebilirler, ne de Büyük Patlama’nın gerçekleştiğine dair bir kanıt sunabilirler.

Özet

  • Galaksi, kütleçekim kuvvetiyle bir araya gelmiş gaz bulutu ve milyonlarca veya milyarlarca yıldızdan oluşan bir sistemdir.
  • Evrende 100 milyardan fazla galaksi vardır. Biliminsanlarının bazı tahminleri 200 milyara kadar ulaşmıştır.
  • Galaksilerin sayısı, evrenin bir bölgesininde hesaplanan galaksilerden tüm evrene genellenir.
  • Gelecekteki bir uygarlığın, bazı galaksilerin birleşmesi ve diğerlerinin de ışıklarının ulaşamayacağı kadar uzağa gitmiş olmaları sebebiyle evrendeki galaksi sayısını hesaplaması oldukça zor olacaktır.

Kaynak 1