İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Elmas Gezegen

Güneş Sistemi’ndeki gezegenlerin çoğunluğu silikattan yani basitçe taştan oluşmuştur. Fakat yeni bir araştırma başka yıldızların etrafındaki gezegenlerin karbondan oluşabileceğini gösteriyor. Elmas gezegenler veya karbon gezegenler çok yüksek basınç altında, oksijen eksikliği veya karbon fazlalığı olan yerlerde kilometrelerce kalınlıkta elmas veya karbon bileşimleri katmanları oluşturan gezegenlerdir.

Bu elmas gezegenler araştırması, asteroit parçalarından toplanan karbonlu kondrit (carbonaceous chondrite) adındaki bir taştan modellendi. Bu taşlardan birçoğu Dünya’ya toplanmıştır. Bu meteoritler karbürler, organik maddeler, grafit ve zaman zaman da elmas içeriyor.

Karbonlu Kondrit
Karbonlu Kondrit

Güneş Sistemi’ndeki gezegenler Güneş’in oluşumu sırasında etrafa saçılan gaz ve toz bulutundan oluşmuştur. Fazladan karbon veya oksijen eksikliği olan yerlerde taş yerine grafit ve karbür gibi karbon bileşimleri oluşur.

Karbür, motorların silindirlerini düzenlemede kullanılan bir seramiktir. Bir yıldıza çok yakın olmanın ısısını alabilirler. Merkür’le Güneş arasındaki mesafenin daha da azında bu karbon gezegenler bu şekilde hayatta kalabilirler.

Elmas kaplı gezegenler için başka bir aday da PSR 1257+12 gibi ölü ve çok hızlı dönen yıldızların etrafındaki karanlık dünyalar olabilir. Üçü Dünya boyutunda olan bu gezegenler karbon zengini bir yıldızın yıkımıyla oluşmuş olabilir.

Karbon gezegenlerin karbon dioksitle dolu atmosferleri ve yüzeyleri de katran benzeri çöküntülerle kaplı olabilir. Gelecekte teleskoplar bu sıradışı gezegenlere daha geniş bir bakış açısı sunabilirler.

Bir gün, elmasların çokluğundan gına gelebilir. Çünkü daha ağır elementler üreten her yıldız neslinin ardından tüm galakside karbon birikiyor. Princeton Üniversitesi’nden Marc Kuchner uzak gelecekte çok fazla karbon gezegen olabileceğini düşünüyor.

Elmas Gezegen: 55 Cancri e

Elmas gezegen olarak tanınan 55 Cancri e 40 ışık yılı uzaklıktaki bir süperdünya. NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu‘ndan gelen veriler ve yeni incelemelerle bu süperdünyanın atmosferinin yapısına ilişkin bilgiler edinildi.

Kendi güneşine çok yakın olan 55 Cancri e, yıldızın etrafını 18 saatte dönüyor. Yani 55 Canci e’de 1 yıl, 18 saat sürüyor. Gezegenin atmosferinde dolanan gazları bulabilmek için biliminsanları gezegenin Dünya’nın 8 katı büyüklükte olması özelliğinden yararlandı. 55 Cancri e’yi yıldızının önünden geçerken izlediler.

Bir gezegen, yıldızının önünden geçerken yayılan ışığın bir kısmını engellemesine geçiş ya da transit denir. Eğer gözlemlenen gezegenin bir atmosferi varsa geçiş sırasında farklı dalgaboylarında bu oranlar değişir. Bu değişimlerin sebebi her molekülün kendine has özelliğinden kaynaklanır. Bu yolla, atmosferde hangi molekülün bulunduğu tespit edilebilir.

55 Cancri e
55 Cancri e illüstrasyonu

Gezegenin atmosferindeki hidrojen siyanürün izleri 55 Cancri e’nin karbon zengini bir gezegen olduğunu gösteriyor olabilir. Bu da, gezegenin lakabının “elmas gezegen” olmasının hakkını veriyor; çünkü bu atmosfer karbon zengini bir gezegene işaret ediyor. Gelecek yıllarda daha iyi teleskoplarla gezegenin yapısına ilişkin güncel bilgilerimiz doğrulanabilir.

Kaynak 1
Kaynak 2