İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Büyük Birleşik Kuram

Büyük Birleşik Kuram, evrenimize hakim üç büyük kuvvet elektromanyetizma, zayıf etkileşim ve güçlü etkileşim ile hala araştırmakta olduğumuz kütleçekimi birleştirmeyi amaçlayan modeldir.

1860’da, James Clerk Maxwell elektrik ve manyetizma arasındaki benzerlikleri fark etti ve elektromanyetizma kuramını geliştirdi. Benzer bir keşif yüz yıl sonra kuramcılar günlük hayatımızda önemli bir yeri olan elektromanyetizma ve atom çekirdeğine hükmeden zayıf etkileşim arasındaki bağları keşfettiğinde geldi.

Doğaya hakim temel kuvvetlerin birleştirilmesine yönelik destekler CERN’deki Gargamelle deneyinin ardından arttı. Çünkü zayıf etkileşimin akımına dair ilk kanıtlar bulundu. Ardından W ve Z parçacıklarının bulunmasıyla bu destekler çoğaldı.

CERN’de ve diğer laboratuarlarda yapılan parçacık çarpıştırmaları gösterdi ki elektromanyetik kuvvet ve zayıf etkileşim yüksek enerji seviyelerinde benzer bir davranış sergiliyor. Peki diğer kuvvetlerin de burada bir araya gelebilmesi daha yüksek enerji seviyeleri mi gerekiyor? Şimdiden enerji seviyesinin artmasıyla güçlü etkileşimin etkisinin azaldığını biliyoruz. Bu da demek ki çok yüksek enerji seviyelerinde elektromanyetik kuvvet, zayıf etkileşim ve güçlü etkileşim aynı etkilere sahip olabilir

Ancak sözü geçen enerjiler, parçacık hızlandırıcıların ulaşabileceğinden milyonlarca kat fazla. Yine de bu koşullar evrenin erken döneminde oluşmuş, yani büyük patlamadan hemen (10–34 saniye) sonra oluşmuş olabilir.

Bir adım daha ileri gidersek, kuramcılar yüksek enerji seviyelerinde kütleçekimin de bu birleşik kuvvete dahil edilebileceğini düşünüyorlar. Böylece tüm temel kuvvetler tek elde birleşiyor. Bu birleşik kuvvet evren etrafa saçılıp soğumadan, daha ilk anlarda etkin olmalı. Bu fikirleri doğrudan sınamak için gerekli koşulları şu an yaratamamıza rağmen, BHÇ gibi düşük enerjilerde büyük birleşmenin sonuçlarını arayabiliriz. Bu birleşimden ortaya çıkan en popüler fikirse süpersimetri.

Kaynak 1