Antik Hindistan'da Astronomi



Erken Dönem Hindistan Astronomisi

Antik Hindistan'daki astronomi ve astroloji uygulamalarının çoğu yaklaşık 4000 yıl önce başlamıştır. Bu astronomi hakkında bildiklerimizin çoğu Sanskrit kutsal kitapları Vedalara dayanır. Yüzyıllar boyu oluşmuş olan ilahiler aracılığıyla Hindistan'daki insanların gökbilimini nasıl gördüklerine dair bir ilginç fikirler ediniyoruz. Birçok antik kültürde olduğu gibi Hintler de gök olaylarının insanların yaşamı üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olduğunu düşünüyorlardı.

Veda metinlerinde tanrılara Deva deniyordu. Bu sözcük, Güneş'in ve Ay'ın ışık yayma niteliğine bir gönderme olarak "parlak" anlamına geliyordu. Güneş, göktaşları, gökyüzü, şafak ve ufuk gibi kavramların hepsi tanrılaştırılmışlardı. Ufuk çizgisi Hintler için çok esrarlı bir soruydu. Her gün yanıtını aldıkları soru şuydu: "Güneş yeniden doğacak mı?" Vedalardan alınmış aşağıdaki metin Hintlerin şafağı ne kadar önemsediğini gösterir nitelikte:
Yakınken sen bir nimetsin,
Kuluna yüksel zenginlik, sen ki kudretli Şafak,
En güzel ışıklarınla parla, sen ki parlak Şafak,
Sen göğün kızı, sen ki soylu Şafak
Erken Veda metinlerinin astronomiyle ilgili kısımlarına Rig Veda deniyordu. Bunlar MÖ 2000 yılında yazılmaya başlanmıştı. O zamanlar Dünya'nın filler tarafından desteklenen bir kabuk olduğu düşünülüyordu. Çünkü filler gücü sembolize ediyorlardı. Bu filler de sonsuz yavaşlığı temsil eden tosbağalar tarafından destekleniyordu.

İlk Binyılda Hint Astronomisi

Zamanla Hint astronomisi maneviyattan uzaklaşarak bilimsel bir tavır almaya başladı. Daha 1. yüzyılda, Hint gökbilimciler yıldızların da uzaklardaki Güneş'ler olduğunu anlamışlardı. Dizelerde Güneş'imiz battığında karanlık gökyüzünün binlerce başka güneşle dolduğu yazıyor. Bu, onlar için inanılmaz bir bilimsel ilerlemedir. O zamanlarda yine, Dünya'nın küre olduğu fikri de anlaşılmıştı ve hatta kimi gökbilimciler çevresini hesaplamaya çalışmıştı. Hint gökbilimcilerin Güneş'imizin evrenin merkezi olduğuna dair bir düşüncesi de vardı ki, birkaç Yunan düşünürü saymazsak, Batı biliminde bu 1100 tarihine denk gelir. Metinlerdeki belirsiz göndermeler de göz önüne alınırsa bu fikir aslında MÖ 3000 yıllarına kadar gidebilir.

Aryabhata
Aryabhata
5. yüzyıla gelindiğinde büyük Hint gökbilimci Aryabhata güneş merkezli evren kuramını ilerletmiş ve Ay ışığının kaynağının da Güneş olduğunu söylemiş ve tutulmaları nasıl tahmin edebileceği yönünde çalışmıştı. 13. yüzyılda kitapları ve çalışmaları Latince'ye çevrilmiş ve Avrupalı biliminsanlarını ve gökbilimcilerini derinden etkilemiştir.

6. yüzyıla gelinde de birkaç Hint gökbilimci kütleçekim üzerine fikirler öne süren ilk insanlar olmuşlardı. Nesnelerin Dünya'ya doğru çekilmesinden yola çıkarak, gök cisimlerini de yerlerinde tutan bir kuvvet olabileceğini düşünmüşlerdi. Isaac Newton'dan 1100 yıl önce bu kuvvetle ilgili bir çıkarım yapabilmişlerdi.

Ek Olarak Aryabhata

Aryabhata klasik Hint matematik ve astronomi geleneklerinden bir Hint bilim adamıdır. Bugün evrensel olarak kullanılan Hint-Arap rakam sisteminin babasıdır. Tanınmış eserleri Aryabhatiya ve Arya-Siddhanta'dır.

Matematik alanında trigonometri, basamak değer(l)i sistem, ölçüm gibi dallarda çalışmaları bulunurken, astronomi alanında Güneş Sistemi'nin hareketleri, tutulmalar gibi konularda çalışmalar yapmıştır.

Hint bilgin, pi sayısı adı verilen; bir dairenin çevresinin çapına bölümü ile elde edilen sayıyı günümüzdeki değerine, oldukça yakın olarak hesaplamıştır. Çalışmaları bilim dünyasını etkilemiş, eserlerinin İslam coğrafyasında Arapçaya çevrilmesi sonrası, bu coğrafyadaki çoğu Müslüman biliminsanı onun kanıtlarını ve sonuçlarını değerlendirmiştir. Harezmi ve Biruni gibi biliminsanlarının Aryabhata'nın sonuçlarını kullandığı ve zaman zaman alıntıladığı bilinmektedir.

Aryabhata'nın çalışmaları günümüz bilim terminolojisini de etkilemiştir. Örneğin sinüs, kosinüs gibi kavramlar aslında Aryabhata'nın kendi çalışmalarında kullandığı terimlerin yanlış transkripsiyonları sonucu ortaya çıkmışlardır.

Kaynak 1: [https://goo.gl/NoPbqK]
Kaynak 2: [https://goo.gl/EVtsDu]